بهبهان نگاه - شاپور شیرعلی شاعر بهبهان

 
دِلخَشی موقتی
 
مجموعه اشعار فارسی و محلی از شاهپور شیرعلی
 
 
فهرست
 
عنوان
صفحه
بخش اوّل : اشعار با گویش لری
 
توحیدیه تابلوی خلقت به گویش لری
 
شویَل آبَودی
 
مشورت
 
صله رحم با گویش لری
 
ریش سفیدل
 
کاسه بَهرَه
 
جریان خاسِگوری
 
بخش دوّم : اشعار با گویش بهبهانی
 
توحیدیه فریاد رس
 
بهشت بِیبُهو
 
شعله ی عشق
 
خُش و بِش
 
دلخشی موقّتی
 
تصنیف جشن عروسی
 
دُووتی یِی قدیم بیبهو
 
معرفی غذاها و خوراکی های بهبهان با گویش بهبهانی
 
بخش سوّم : اشعار به زبان فارسی
 
فرجام نیک
 
گنج نهانی
 
نرگس بهبهان
 
مشکل گشایی
 
آغازی دیگر
 
تصنیف دیار علم و مهد هنر
 
بخش چهارم : ایستگاه طنز
 
طنز گفت و لُفت زِه و میرِه
 
طنز زنگ موبایل
 
طنز آدم کُمین با گویش لُری
 
طنز روزگار مغشوش با گویش بهبهانی
 
تصنیف طنز سبد کالا
 
طنز یه بو ، دو هوا با گویش بهبهانی
 
طنز وای به حال مِنِه زار
 
 
 
 
 
 
بخش اوّل
اشعار با گویش لری
 
 
توحیدیه تابلوی خلقت به گویش لری
شعر لری تابلوی خلقت
 
«به نوم او خداوندی که جون دا»        زِرِ سقفِ فلک، کُهیَ سِتون دا
 
هنرمنـدی که بِـی تابلـوی خلقَت        تِـوانـوییـشَ بَـر آدم نِـشون دا
 
نِها مِنِ سینه یَـل احسـاسِ عِشـقَ         کَرَم کِه هدیه بر دِلدادِگون دا
 
وِ بِیـنِ کَهـکِشـونـَل ای زِمیـنَ            مهیـّا کِـه وُ رِزقِ بیکـرون دا
 
اَزی خاک آفِـری اِنـسون آزاد          شعور و عقل وگویش و زبون دا
 
چـراغ دانـشَ او دا وِ دَهسِـش        گُـل آساره یَ مِنِ شُو سُهون دا
 
فِرِسـتا اَ کــرم بـارونِ رحمـت         وِ پَهنِی آسمون رنگین کِمون دا
 
وِســی آرامشِ مخلـوق عالَـم           درختَ مثـل چَتـری سایبون دا
 
کرامت که وِسی خدمت به مخلوق    مِیـون سینه مهرِ دیگرون دا
 
وِ عالَم بَعـد سَرمـای زِمسـّون            بهار و فصل رویش ارمغون دا
 
چه لطفی که و بندِی ناسِپاسِش     که شانسِ توبه مِنِ عُمرِ گِرون دا
 
وِسی اَمـر اِدامِـی نسـل مخلـوق       نموّ و رشد و رویش ، زایمون دا
 
که تا وُوبو شکوفا ذهن بندَش        خیال و قدرت وهم و گِمون دا
 
هزارون جونـور ، موجود زنده        مِن خشکی و دَریایَل مِکون دا
 
معیـّن کِـرده رزق مار و موری        توانمنـدیـنِ بَـر شیـر ژیـون دا
 
کِنـار بستــَـر فرزنـد نـورَس      یِ بُو دلسوزی و دِی مِهربون دا
 
وِ پیـرَل هِـدیه که تاج بزرگی     نشاط و شور و شودی بر جوون دا
 
سپاس «شیرعلی» بر او خُدِی که      ز لطفِش ذوق شعرَ وَش نِشون دا
 
شهریور  1394
دا : در این شعر به معنی داد
شُو سِهون : شب تیره و تار
 
 
شویَل آبَودی
شویَل آبَودی ما ، شویَل مهربونیه               موقِه ی قصّه گفتن و صحبتَلِ خُمونیِه
حلقه به دور هم زدن برابر پیرَلِ مال           گفتگو از تجربه و خاطریَلِ جوونیه
نشون آبَودی ما ، دیار ایمون و صفا            هُم دلی و کاکاگری ، هدیه ی آسمونیِه
دَسَ و دَسِ یَک بدیم که حاصلش وِ سی هَمَه      میوه ی اتّحادِ وُ قدرتِ زورِ زونیِه
وَ دشت سینَمون ببین تو غنچه ی محبَّته           گذشت و بخشش و صفا چراغ زندگونیه
موجب خیر و برکت، امنیت و سلامتی         به سوی درگاه خدا سپاس و قدردونیه
 
آذر ماه 1393
 
مشورت
وُو  که  افزون  ایکنه  توان ما مشورته                                   روشنی بخش مسیر اجتما مشورته
اوسه که و دَس غم مِن قفس  غُصّیَلی                                   او کِلیلی که تونه ایکُنه رها مشورته
زندگی  تَهل  و شِرینه که نصیب بشره                                   او دوایی که بده دردَ شفا مشورته
منِ  کارِ ازدواجُ وِ سی هرچی امر خیر                                   چاره ی  کار  به  دستور خدا مشورته
اوسه که آتش کینه شعله زِی بین دوکس                             وُو که حاکم ایکنه صلح وصفا  مشورته
و میون مشکلات و تب و  تاب   زندگی                                 یاور و هُمدَم بی رنگ و ریا مشورته
بهترین    معلّم    تجربه ی   بزرگتَرَل                                 راهنِمِی زندگی و خیر و صلا مشورته
شیرعلی! وقتی که دیدی و کمند غصّه ای                                روز   آزُودیِت  از  دام  بلا  مشورته
 
اردیبهشت ماه 1394
صله رحم با گویش لری
اگر ایخی برکت وِ جون و مالِت             یه تِفاقی سیل بکو وِ دور بالِت
ینه دستور خدا مذهب و کیشِت              سَر بزن وِ دی و بو و قوم و خیشِت
مایلی خِشی بیای وِ روزگارِت               حل بکُ یِه مشکلی از کس و کارِت
وِ جوونی تو بِگر دسِ فقیری                تا که درمونده نِوُبی سَرِ پیری
از قدیم تا ایسو رسم روزگارهِ                 ثروت و مال و مقام دووم نداره
کاشکی آدم دلش از بدی بری بو                 همه جا صلح و صفا کاکاگری بو
تندرستینَه ایخی سی اهل حونه             حل بکن تنگ و خش هُمسادتونه
آرزو «شیرعلیه» سی همه دوسی             دِلخَشی بو و زیارت و عروسی
 
اردیبهشت 94
 
 
ریش سفیدل
ریش سفیدل مثل یاقوت گرون روزگارن                               و  میون   خونوادَه گُلِ  باغ افتخارن
همچو سنگ آسیُوِن مِن کورانِ حوادث                               که ای  آسایش  مانَه  دیَه وُبیدِنه باعث
منِ شُوِ زندگیمون مثل یِه چراغ نورِن                               که و ِسختی و مشقّت یاوری سنگ صبورن
اونِه که معدن علمِن و پر از تجربیاتن                                موجب حلّ مسائل  و تموم  مشکلاتن
ای سفیدی سرشون و قدِشون که چی کمونه                      یه نشون  سختیَل و  بد وُ خوب ای زمونه
ته اگر با دل صافت و کنارشون بشینی                               خیر روزگار عمرت و  جوونیتَه ایبینی
در پی کسب رضایت وِ پدر و مادرت بو                               تا دعای خیر اونو  دائماً پشت سرت بو
 
اردیبهشت ماه 1394
 
 
کاسه بَهرَه
شِرینی،  اَهل ایله،     کاسه بَهرَه                                           عجب   رسمی  اصیلِه  کاسه بهره
اساس      برقراری      ارتباطه                                             و قفل   دل    کلیلِه  کاسه بهره
وِ پُی  ریشِه ی  درختِ  مهربونی                                           روون،  مِی رودِ   نیلِه  کاسه  بهره
و تِی قومل و خویشل بهتر  از هر                                           مقام  و   مال  و  پیلِه   کاسه بهره
و صحرِه ی خشک و بیداد زمونه                                           بِرِنجاس   و   چویلِه  کاسه  بهره
مثالِ      رشتهِ ی   تارِ  محبّت                                           و   سی دوسی   دلیلِه   کاسه بهره
کاسِه بهرَه : نوعی رسم قدیمی که کدبانوی خانه، مقداری از غذای پخته شده ی خود را در ظرفی کرده و به یکی از همسایگان هدیه می داد و او نیز در فرصتی دیگر همان ظرف را از غذا یا خوراکی نموده و به او پس می داد. این رسم دوستی و صمیمیّت همسایگی را بیشتر می کرد.
کِلیل : کلید
بِرِنجاس و چِویل : نام دو نوع علف خوشبوی کوهستانی
 
 
جریان خاسِگوری
(شعری دو گویشی)
بِشنُف تو سرگذشتی ، از دورهء جوونی       جریان خاسِگوری ، سی یار بِیبِهونی
روزی که دیدِمِش مو ، ما بینِ صفِ نونی      سیم تار و تیره وُبی ، دنیا وُ زندگونی
تش مِن وجودُم اِندَخت ، او ماهِ آسمونی      شو خو وِ چِشمَلُم رَه ، از داغ یار جونی
اسرار دل مو گُفتُم ، بِی دوسِ مهربونی      تِی خونوادهء دختر ، پیغومِمَ ایرَسونی؟
گُفتا وُو با تعجب ، مِی احمقی فُلونی       مِن دورهء تورّم ، ایخی ته زن بِسونی
از سَختیَلِ زمونَه ، آخر هنی چه دوونی      تا ثروتی ندُری ، مِی سقف بی ستونی
گفتُم که عاشقُم مو ، مِن قلبم اَی بخونی         دونی چه ایکَشُم مو ، از آتشِ درونی
بِی عده ای وَ قومَل ، سی رسمِ شهرگرونی     رفتیم وِ خونشون ما ، بِی ظاهری عیونی
دنبال ماجرایَه ، ایخی اگر بدونی         وَردار بیو تو با ما ، خونِی حوجی اَمونی
**********
صحنه خواستگاری اول
مصراع های اول با گویش لری و مصراع های دوم با گویش بهبهانی
 
 
گُفتِن وَ بُوش قومَل ، ای کُر دَ سی غلومت     گفتِی که خواسِگوری ، ایجوریا نَوُمبو
گُفتِن جنابعالی فرمایشت بفرما            گُفتِی که هر غریبی در شاءن ما نَوُمبو
گُفتِن که شغل دوما ، کارمند پشت میزه     گُفتِی حقوق کارمند پیرگ و پیا نَوُمبو
گُفتُم حقوقم امرو ، هفتصدهزارِ عُمو        گُفتِی که ای دِقِرنی پیلُ پَلا نَوُمبو
گُفتُم آپارتمانی سیش ایکُنُم اجاره         گُفتِی اَ دَسِ خُولی رویی طِلا نَوُمبو
گُفتِن بیایِ دختر از خوش نظر بپرسیم       گُفتِی که چشم هیچکس دَمِ دُتِ ما نَوُمبو
گفتُم مُو نذر کِردُم حاصل وُبو مُرادُم        گُفتِی اَ حرفِ تِینا نذری روا نَوُمبو
گفتیم تو را به مولا ، رحمی به حالمون کن      گُفتِی حریفِ مانا حتی خُدا نَوُمبو
**********
از اونجُو راس وُبیدیم چونکه نبی دَ چاره        آخِر جواب رد دا ، او مرد بی قوارَه
قومَل یکی دَ جوسِن ، بعد یه ماه دوبارَه         رفتیم وِ خدمتش ما ، تِی شخص جادیارَه
**********
 
 
صحنهء دوم خواستگاری
مصراع های اول با گویش لری و مصراع های دوم با گویش بهبهانی
گُفتِن سی امر خیری ما خدمتت رسیدیم       گُفتِی هر چی خدا خواس اَی خیر و اَی صلا بو
گُفتِن غلامِت ای کُر ، اَی قابلِش بدونی       گُفتِی که نورِ چِشمِن اَی قسمت خدا بو
گُفتِن که شغل دوما کارمند پشت میزه       گُفتِی که جسم و جونِی ، بی درد و بی بلا بو
گُفتِن اجازه ایدی بییِیم سی خواسِگوری      گُفتِی که مِم گَپی نی اَی دُتِرَی رضا بو
گُفتِن نظر چه دُوری سی مهر و پش قَبالَش     گُفتِی که هر چی رسمِن ، یا پیل و یا طلا بو
گُفتِن یه خونِی فردی ، سیش ایکُنیم اجاره        گُو دیمِ یَی بسازن منزلشُو هر کجا بو
**********
نتیجه ماجرا :
خلاصه بعدِ اونجو رفتیم وِ خونه فوری       آخِر نتیجه بخشی ، جریان خواسِگوری
تو ای جوون اگر که یاءس از دلت دَرُری     مِنِ سختیَل زمونه ، خدا وَت ایده یُوری
شیطون ناامیدی از خُت کُنی فرُوری      پاُییز زرد عمرت ، سُز ایُوبو بهُوری
بگو ته بارک الله که شیرعلی چطوری      سی گُفتن ای شعرَه ، کشیده خُو دیُوری
آبان ماه 1390
شهرگرونی :مرحله قبل از خواستگاری
دِقِرنی : مقدار پول کم و بی ارزش
پیل و پلا : دارایی
پیرگ و پیا : پرپین و پیاز
 
 
 
بخش دوّم
اشعار با گویش بهبهانی
 
 
توحیدیه فریاد رس
ای که آگاه اَ تِه ذات ِ بَندِهایَ             اَ سِ هر چی دَردِ بی دِوان ، شِفایَ
همه مخلوق تِنِن  ، عالَم و آدَم             اَ سِ مُلکُ و مَلَکــوت پادِشایَ
بَندِه ها ری اَ تِنِن سِ غَم و شُودی        اِی که فریادرِسِ شاه و گِدایَ
سی بشر یادِ تِنِن اُمید مَهرِه                 که سبب ساز و حکیم بی دِوایَ
قلب ما بَندیر الطاف تِنِن دی               اِی که قادر اَ سِ هر دفعِ بلایَ
تِه شُووِی تارِ بشر ، بنده ی بَدکار        شورِ اُمّیدِ دِل و نور ِ چِرایَ
نِمِباره بی اِجازَت نِمِ بارو                    بی نیاز اَ وطن و مَسکَن و جایَ
نِمبینَم تِه جهان محرم رازی                خوتَ غیرا  که سِه ای کارَ سِزایَ
شُو و رو چرخ فلک تابِعِ اَمرِت           شنونده ی گِپِ دل ، ذکر و دعایَ
حَل بُکُ مشکل و دردِ دردمندا           که سِ بُن بَسِّ بشر تِه رَهگشایَ
قلمِ عَفو بِکَش دفترِ اعمال                   ای که بخشنده ی هر کفر و گُنایَ
 
 
 
خَتمِ بَر خِیر بُکُ زِندِهی یامو             تِه که چرخنده ی اِمرو و صِبایَ
هَمِه رَحمَت اَ تِنِن ، زِشتی اَ مانِن         خُت که واقِف اَ تِه مَتنِ ماجرایَ
قلبِ اِشکَسِّ به غیر از تو کسیش نی       تِسیارِ دلِ هر چی بی نوایَ
آسِمونا و زِمی فناپِذیرِن                      خُتَ اِلّا که همیشَه پا به جایَ
معدن بخشش و لطف و مِهربونی        حاکم مطلق بی چون و چرایَ
تا ایسِم هر چه که گُ نِشونه هات بی   ایسِّه میگَم که کی یَه : « اَصلِ خدایَ »
اَی تِه زندانِ غمم همدِمِ غُصَّه             روضی یَم مِه اَ سِ هر چی که رِضایَ
اَ سِ ما رقم بِزِه هر چی که خِیرِن        که صِحاب حکمت و خیر و صلایَ
« شیرعلی » قاصِرِ شُکرِ نعمِتاتِن           تو که خُت شاهِد و ناظِر و گِوایَ
16 / 8 / 1393
تِسیارِ : نگهبان ، یاری دهنده
صِحاب : صاحب
 
 
بهشت بِیبُهو
جِی که دِلا همیشه بی قرارِشِن                      بِهِـشتِ شَهــرِ بیبُهــو  بهــارِشِن
مخمل سُوزی اَ چمَن فرش زِمی                     وَرگِ سِرِی درخت سُوزِ دارِش
پیدِنَک و کَنگَر و تولَه هر طرف                      بُوبینه ها و لاله  در کِنارِشِن
کِمتر و گُنجیکُّ و کُلِیت و تیتّمَی                   ترانه خونِ لُخچِهِی کُنارِشِن
تِه آسِمو مارِ دُهونِ  لیِلِقِن                            سِه تیلِه های، هر شُو و رو یِه کارِشِن
بُهُوندِه ای چینه کنو تِه غَلِّه ها                       ته چالِ خُی تیلِیَک انتظارِشِن
باد ِ خِشی که می اَ ری دار و درخت                سِه هر کسی بهشت روزگارِشِن
عاشق اگر سِیل بُکُ رَخص غَلِّه ها                  مِثالِ رِفکِ زُلفِکِی نِگارِشِن
پیر و جوو دُورِ یِکِن گُرو گُرو                         هَر کی وِلِی  اَهت و عَیال و یارِشِن
اَ هَر طِرَف صِدِی نِینبونُ و کِلِن                      سِه هر زِنی کِل زِدِنِی شعارِشِن
 
 
 
هر کی تعارف میکُ چی سی یِِک و دو           بِیبونی خُی ای رَسمِ اِفتخارِشِن
قطار مُوشینان مییِن پُی سِرِ یَی                   تِه هر یکیش هَفَش نفر سوارِشِن
مشغول نَصب چادران دی یَ پُرِی                میخِن و سَنگِن که اَ سی مهارِشِن
غِذِی هَمه ماس و برنج و بُقلَِن                     دولِکِ دو تِه سُفره ها کِنارِشِن
شوق دلا سِه دادِ کارِ سِیل و گَشت              یِ شور و حالین که همه دچارِشِن
شُرشُرِ بارو که بِبارِه شِرپِکی                        هر کی اَ دِم وَرگِ  بُدُو فرارِشِن
اَ یَ طرَف بُقلِیِ سُوزِن و گِنُم                       اَ یَ طرف هندونه و خیارِشِن
ماسِ شِرینِی بخو و دعا بُکُ                        سِه کِی بُنویی که یِ دَهسِ کارِشِن
تِه صَحراها قدم قدم تِلَی تُلان                    هر کی اَ دِم تلاش و کِشت و کارِشِن
تُوِسّو نا  بیو  تِه  بُزّا  و بِبی                       تِه هر دِکو زَردَک و سیب و نارِشِن
 
 
بیو تماشا کُ کاکا فصلِ پوییز                 درخت مُو چِقَد ثمر اَ  بارِشِن
اَ باغ نرگسِی بِگَم که شهرتِی                   سِه شهر ما مایه ی اعتبارِشِن
یا اَ خواص هُرَّه تا هر کی بخو                 دَرمون چربین که تِه خین و لارِشِن
حَلوِی گِندی و بانظمی ، کُتِلَی                اَ  هُنرِی  زنون خونه دارِشِن
مِیمو که بی خونِه یِ هر کی سرِ جای         مَهره اَ سیش هر چه در اختیارِشِن
هر کی که دا دَهسِ رفاقت اَ کسی              تا به همیشه او مُنی بُرارِشِن
خلاصه وَرگِر و بیو تِه بیبهو                     که بَهضِ هر چه گفتِنین ، دِیارِشِن
شیرعلی شاکرِ خُدان سِه نعمتای              هَمِی یِها اَ  لُطف  کردگارِشِن
15 / 2 / 1393
وَرگِ : بالا
مُنی: مانند
برار: برادر
پیدِنَک : پونه
تولَه : گیاه پنیرک
کِمتر : کبوتر
گُنجیک : گنجشک
کُلِیت : کاکُلی
تیتّمَی : مرغ کولی، پرنده ای که آواز مداومش بر وزن واژه ی «دیدمَش» است و از این رو به این نام معروف شده است.
لُخچِه : شاخه
لیِلَِق : لک لک
تیلِه ها : جوجه ها
بُهُوندِه : پرنده
اَهت و عَیال : اهل و عیال، زن و فرزندان
یَ پُرِی : عدّه ای ، گروهی
شِرپِکی : باران رگبار
گِنُم : گندم
کِی بُنو : کدبانو
تِلَی تُلا : تراکتورها
بُزّا : بازار
درخت مُو : درخت خرما ، نخل
هُرَّه : آش کارده ريال از غذاهای سنِتی و رایج در بهبهان
لار : بدن
حَلوِی گِندی : از انواع حلواهای محلّی بهبهان
بانظمی :  نوعی حلوای آبکی و قهوه ای رنگ محلّی
کُتِلَی : نوعی نان محلّی در بهبهان
 
 
شعله ی عشق
اوسِّه که گُل اَ تِه دَهسِت بی و رَهتَه سِرِ باغ                  طَهرِ تُووِی سِرِ تَش دِل وَبی اَ مِهرِ تو داغ
گُر گِرُ شُعله ی عِشقِت تِه دِلَم بی تَش و تُنگ             نِگُرُفتِت دِگِه اَ عاشق بیچاره سراغ
تِشِ بَرقی که زِدِت بی اَ ته صَحرِی دِلِ مِ                    می سِرَم رِخت و نِوِیسادِه به غِیرا دو سه لاغ
زندِهیم تیره و تارِن اَ نِیار گُلِ ریت                           طَهرِ شُووِی ظُلَماتی که نه شمعه نه چراغ
جاهلیم رَه و اُمیدام همه بر بادِ  فنا                            پِر گِرُ سو اَ تِه چشمام اَ غم دردِ فِراغ
تِشِ چالِی غمِ عشقِت دِگِه خاموشِی و سرد             غیر یَ مُشتِ خِکِشتِر دگه چی نی تِه اُُجاغ
شیرعلی ! دَهس اَ ای دردِ دلایَ تو بکَش                قِسمِتِت بی بخورَ هِی اَ تِه عُمرت شَپِّلاغ
 
12 / 12 / 1392
فراغ : فراق
اجاغ : اجاق
شَپِّلاغ : ضربه با کف دست
می سِر : موی سر
نیار : بهانه گیری
لاغ : تار مو
خِکِشتِر : خاکستر
 
 
خُش و بِش
طَهرِ یَ مُشتُلُقی  سی دلِ تَنگِن خُش و بِش            تِ سپاهِ غُصِّه ها مشغول جَنگِن خُش و بِش
شَسِّه بَ تِ باغِ گُل ، هُمدِمِ یَ دلبُرِکی                گِپِ دل سیش بِزِنَ چِقَد قشنگِن خُش و بِش
اوسّه که تِ زِندهیت اَسیرِ زندانِ غِمَ                    مُنی یَ کِلیلِ شُودین که تِ چَنگِت خُش و بِش
میشّگُ زیتِری یا شیشه یِ غُصِّه بِشکِنی                عِینِ ضرب المثلِ شیشه و سَنگِن خُش و بِش
مِثِ بسمِ الله که جِن یَهو وِشای میکُ فرار            دشمِن بی صفتی ، ریا و رَنگِن خُش و بِش
جورِ شُونَم که مُشورِ هر سحَر چهره ی گُل          پوکی سینَه اَ هَر غبار و زَنگِن خُش و بِش
شِکوِه اَ جُورِ زِمونَه ، گِلِّهی و دَردِ دِل                  اَ سِ هر نکته گِپی ، شَهرِ فرَنگِن خُش و بِش
شیرعلیش بیشترِ یِ قدرتِ ذوقی دِگ نی            که سِ وَصفِی تِ غزل قافیه تَنگِن خُش و بِش
16 / 8 / 1393
 
مُشتُلُق : مژدگانی ، شاگردانه
کِلیل : کلید
یَهو : ناگهانی
گِلِهی : گله و شکایت
 
 
دلخشی موقّتی
ای که سر دِ پِنگی یَ  ، بِرِسَ  اَ ثروتی                        اَ سَرَانجوم بشر گوش بِگِر حقیقتی :
اَی خدای داده اَ ما سِر و چشم و دَهس و پا                نَفَس و عقل و زبو و نعمت سلامتی
گُل و سُوزی و بهار ، همه لطف کردگار                   روز و شُو و ماه و سال ، بی مِز و بی مِنّتی
جاهلی ، حُسن و جمال ، عزَّت و دولت و مال           اَی تو فکرِی بکنَه تِه یِهاندی حکمتی
جُنب و جوش زِندِهی بعد عمری تَک و دُو              عاقبت سی هَمومُ رَهتِنِ دَهسِ پِتی
سِیل کُ ای چَرخِ فِلَی هِی مِگَردِ روز و شُو              اَ سِ ما غنیمِتِن هَر دِمون و فرصتی
دَمِ ریمُ رَهتی یِن دِرُ هُمسادِه و قوم                          تا اَ ای کارِ فِلَی بِگِریم ما عبرتی
اِی که غرق نعمت ! تو ایفاده کِم بُکُ                    سِمَت و پُست و مقام دِلخِشین مُوَقِّتی
نومِ نیکِن و دعا ، که مِمونِه بعد ما                          اَی سِه مَخلوق خدا بکنیم یَ خِدمتی
کو نتیجِه ی گِپِ زور ؟ چِه وُبی قصر بلور ؟          وِل کُ ای کِبر و غرور تا که هِسِّت قدرتی
اِی کُ سِیلِ  زیرِ دَهس ، گِهی وَختا مُکُنَ ؟            که نصیب تو وُبو  یَ نسیمِ رَحمتی ؟
ُینِه ی دِل بِکُ پاک اَ غُبارِ کینه ها                      تا تِه قلبِت بِزِه جوش چشمه ی محبّتی
شیرعلی بِسِن دِگه ، چِه نصیحَت مُکُنَه                تو که خُت اَسیری یَ دِمِ نَفس ِ نَعلِتی
 
10 / 11 / 1392
سِرِ دِپنگ : در حالت خیز برداشتن
نَعلتی : لعنتی
جاهِلی : جوانی
 
 
تصنیف جشن عروسی
چِل چراغو بکنی ، خونه گُلِسّو بکنی کل طیفه جُملهی ، دعوت و مِیمو بکنی
عروس مثال قرص ماه              ای خوش به حال شاه دوما
********************
عروسمو اُوِه بی تش و بی دید      ستاره شَسِّه کنار خورشید
تا امرو بعضه پار وُوبو ، سی باغ گل بهار وُوبو تا دووَتی و دلخَشی همیشه برقرار    وُوبو
********************
ساعت خیری وُوبو ته دنیا                 ایشالا روزی هَمِی جوونا
عروس نگو طلا بگو ، هلال قرص ماه بگو      ای جشن ما مبارکن تبریک اَ شادوما بگو
********************
هرچیمو هِسّی هَمِی نثاری           یَه عمری بیدیم به انتظارِی
تو بگو هزار ماشالاّ ، قد و بالای آغا دوما      ای عروسی که نمونِی، قدمِی خیر ایشالاّ
********************
 
بهمن ماه 1393
 
 
دُووِتی یِِی قدیم بیبهو
کربون شهر بیبهو و دُووِتِی عهد قدیم       شمبد بایقوت بی و ضرب فِتی، صِدِی کریم
یا ساز اِس مَحسی بی و بُنگ دُهل، شِرّه ی کِل       مُنی زلال چشمه بی تِه سینه­ها، صحفه­ی دِل
یا تُمبِک و دایره بی دُورِ سِرا، چَنگ و رِپَی      کُلِّ غریب و آشنا مشغول رخص و دَسمالَی
یا قَصِّ چو بُوزی بی و مردونه ای وِلی خِطیر    سِیلِکیا دُورِ سِرا، اَ دیم یَی جِوون و پیر
نقل و نبات و هلهله، تِه رسمِ دوما وارهو       رخت و لباس رنگیا سِه دوتِکو بی و زِنو
صِدِی ربوعی تِه سِرا، حَنا حَنا و یِزِلَه       عُوریس و دوما تِه وِسَط، ته یَی بریز و غُلغَُه
هرکسی یَه گوشه یِ کاری اَ تِه دَهسِی و کُمَی      سِه چاس ظُور قِبُرمِه بی، شا و گدا دورِ قِدَی
خبر نِیی اَ رِخت و پاش، برو بی یِی تالار و اُرگ        ناهار و شوم ملیونی، هزینه هِی جشن بزرگ
یَه دَهس رخت­وخووی بی، یَه کِم­وبیشی اُفت­وکُفت       نِه زرق­وبرق زندِهی، نه صد اثاث جفت­جُفت
سه چار بهیگ تِه یَه سرا با دِل خَش وِلِی خِسی      ایسّه خو میگِن که خِسی نِه صُب ببین نه پِسی
نصب کُماشُ بی پِتی، زِندگیا قشَنگ و خَش         سی یک و دو مثل بُرار، رفیق روز تنگ و خَش
کو دِگِه شُو نشینیا؟ پُی تِش و چالِه دُورِ یَی       گوش بِگِرِن اَ گَفتِرا حیکایتا و مِتِلَی؟
«شیرعلی» درد دل بِسِن، گذشته ها گذش، عزیز       حیف و دریغا چه ثمر؟ اَ سرنوش نیسّی گُریز
****
15/5/1396 شاپور شیرعلی
اَ قِشنگی تازه مِی غُنچِه ی بهارَه         بِین دَسِّی قَدبلندا سِردیارَه
میم کُشه ای خصلت بالانشیت       مِی کُنار گُلبِهی سِر وَرگِ دارَه
****
 
معرفی غذاها و خوراکی های بهبهان با گویش بهبهانی
هموطن اَی گُذَر کُنَه تو اَ دیار بِیبُهو            خَردَنیای مِزِّه بُکُو که قُدرَتِن سی جسم و جو
اگر میتِت پی بِبُره ، خردَنیای چه طَهریان            همه یَها نتیجهء تجرُبِهِی گذشته هان
چربی اظافه اَی میتِت نَوُبو اَ تنت نِزیک          ظهر زمِسّونا بخُو سی جِی نهار اُ رَبَنیک
روزی که تشتَکیت تو خَه،سی چاسِ ظهرت،دوارتَه     سی شومِ شووِت ته قَدَی ، تلیت بُکُو اُ تَماتَه
برنج و بُقُلَن بهار ته سفره ظرف سیر و ماس      نَوُمبو سیر اَ خَردَنی ، هر کی که شَسِّه وَرگ چاس
اُ کَلَه جوشَی بُخُرَه ، وُمبو اَ بوش آدم کَلوو           همِی یَهای خَرده که صد سال وُبیده عُم خَلو
ایی کُتُلَی و بُقُلَه مخصوص مُوی محرمِن             ته حجله ها و نذریا خردنیا صد رقَمِن
حلوِیه گِندیش خُو نگو ، میدِن که دیمِت ببُره      اَ تووم و عطرِی دیم خُوی کُلیکَ دَسِت مُخُورَه
پُی تَش و تُوَه تا که شَس ، زِنَی سی پخت شُلشِلو     هرچی که وِر بی مُخُرِن اَ فرد کِچکَی تا گَپو
بَلبَل حلاقاله ای و کاسه پر اَ رنگینَی           بپا که اِشتُو نکُنَه یواش بُخُو وُ کِم کِمَی
 
 
هلیم بِیبِهو نگو ، ته بین شهرا خُو تَکِن             باب زِمِسون که هوای بارونی و نم نمَکِن
او که سی صبحونه مُدوم ، خَردن هرِّه کارِشِن       درمون قند و چربیان که درد جسم و لارِشِن
دوکون بَرزِنگَکیا هی بادابادان سرِ صف           هَنی میِندی یه پُورِی بدو بدون اَ هر طرف
توِسونا عزیز مِه ته غُرِّه گرما اَ سی چاس             جون و دلت میکُو خُنُک ، پیاز سوز ، تلیت ماس
اَ هر کجایه هموطن بیو که تا خُت ببینه             مِزِّه شلِّه بُرمَکی وُ قند و کُنجی ، گِوینه
ته خونه ها سِر بِزنه ، دیگوَرا وَرگ گازکِن           ته فصل خوی اُ گوره وُ تلیت اُ پیازَکِن
میگِن که او گذشته ها ، سرکه بی وُ پیرگ و پیا      فِر میزه بین ملّه ها ، اَ بو کبابِی کُمِ گا
بَلبَلِ کُلخونگی بی وُ ، تبدوو وُ گوشت زیر خُل     پُتیل شُلِّه گَنُمی اَ برگ چالَه قُلَّ قُل
شُلِّه اسپنوغی و ، سی بَچَکو بی ، چَنگُلَی          طبَق نهاده بی وسط ، تموم خونه دورِ یَی
اوسه که اعصابا راحت بی ، آدمای با حوصله     هی کُودی گَرمَی اَ سی نُشتا بی و چاس،اُبُقِّلَه
 
 
ته دووَتا قُبِرمه بی ، اول سال نون شری         تا یاد مِزَّی مُکُنم ، مو هوش اَ کَلَّم مِپِری
حلوِیه بانَجمی بی و تلیت لِبیه ماشکی      کُفَّه ته خونه هاشو بی اَ نون تیری گِمبَکی
اِرده و دووشُو چه خَشِن ، و بَلبَلِ کُنجیَکی         یا چاس شُلِّه مُوسی و ، یا بُنگونِی یه تیمَکی
یاد گُلو برده ووُ بُقُلِیه سُوزِ تَپَکی         تا بوش بپیچی ته سرا ، مه جونِمِن اَ کوچکَکی
اُ کَلَّه پاچه دمِ دُوکو ، میگِن بدو که زی وِرَس سی شومِ شو زمِسونا ، اُ لوبیَن و دال عدس
سی او مریضی که مُدوم ضعیف و زار و کِم تَکِن دَرمونِ ایی درده جونَم ، خورُشتِ بَچ خروسَکِن
یَه مردی همسایَمِنِن ، بوونه ای و گِراتَه هین جونِی کباب شامی و ، خورُشت سیب تَماته هین
بَلبَلِ دَسی دَمِ ریت وَرسَهیده روغن خَش        بعدی مِچَسبی یَه چَهی ، دُرُس وُبیده دیمِ تَش
خورُشت بامی یَی بگو ، رُطَّب آرد و روغنی         تلیت نار دونگ تُرُش ، عجب لذیذ و خَردَنی
چی یِی که بیش موقه ها ته سفره ها وُلِی یَکِن بُنگو تَماته دیمِ نو ، دُو تِگری ته دولَکِن
مو خُم سی خَردن غذا ، حقیقتِی بونه ایَم         عاشق زار شیربرنج ، شیفتهء آش توله ایَم
اوّل صُب عشق دلم پنیر و بالنگ و سُوزین          گِردِه ی گرم نوبِهی و تخم مرغِی پیوزین
اوسَّه تِه شُو نشینیا، گِنُم بِرشتِه بی، گمَِی         چشمش و قصب و انجیکَی، تخمک و بُرمَی و بِنَی
نتیجه گیری:
هموطن اَی بتونه که تو ذاعقَت کُنَه عوض     که ای غذِی امروزیا ، هَمِی پُرِی درد و مرض
چربی و قند و استرس، پیکّی و درد استخون        ای سرطان و سکته­ها، تنگ نفس، فشارخون
بابت بی تحرّکین، بر اثر غذی بِدِن               حاصل پرخوری و خُو، چُقّی و وزن بی حدِن
بِلِی که طَهر عزرئیل عجل سی جون اُدِمان        میوه و مرغ هورمونین، موادّ شیمیوییان
میتَم بِگَم عزیز مِه؛ چی یِی که سی سلامتین        تلاش و ورزش و نشاط، خوروکیای سنّتین
خلاصه اَ خردَنیای ، هرچیش که گفته شیرعلی  همه یه یَها بی ضررِن، اَ  آخریش تا اوّلی
شهریور ماه 1394
نزیک : نزدیک
هر موقع پیشوند اُ یا کلمه تلیت قبل از اسم هر غذایی قرار گیرد به معنای همان تیریت می باشد مانند اُتماته ، اُپیازک،اُربنیک،اُبُقله و اُ کله پاچه که نان را در آب آن خورد کرده و پس از خیسیدن مصرف میکنند.
ربنیک : میوه ایست از درختی کوهستانی از خانواده کنار که ترش مزه است
تشتکی : نوعی دمپخت همراه با گوشت.
کله جوشک : غذایی است که در آن از پیاز داغ و ادویه و ماست استفاده شده و بصورت تیریت مصرف می شود.
کُتلی : نوعی نان نرم که از نان تیری کوچکتر بوده و ترش مزه است که تغییر یافته کلمه (کوتوله) می باشد .
حلوای گندی : حلوایی است که در آن از خورده برنج و شکر و روغن و گلاب استفاده شده و بصورت قالب قالب تهیه می شود ، نام دیگر آن (ترک) است.
شلشلو : نوعی نان محلی نرم که در آن از پیاز و گوجه آرد و روغن استفاده می شود .
بَلبل : نوعی نان نرم که از نان تیری کوچکتر بوده و انواع مختلف دارد از جمله:ساده،کنجدی،کلخونگی،حلقاله ای،دستی ، شاه پسند و ... .
اشتو : شتاب
حره : یا آش کارده ای که در آن از جو خورد شده و سیر و گیاهی به نام کارده استفاده میشود و ترش مزه میباشد که معمولا به جای صبحانه مصرف میشود و از غذاهایی است که نماد شهر بهبهان محسوب میشود .
برزِنگک : غذایی است که در آن از موادی مانند نخود ، گوشت دمبه ، سرکه و دوشاب استفاده شده و معمولا به جای صبحانه مصرف میگردد .
غر گرما : در اوج گرما
گوینه : نوعی غذای محلی است که در آن از گندم خورد شده (دو کله) و لوبیا و گوشت استفاده شده و معمولا پشت پای مسافر یا سرباز تهیه شده و بین همسایه ها و اقوام تقسیم می گردد .
دیگورا : دیگ های کوچک
فر زده : بوی چیزی به مشام رسیدن
تبدو : نوعی نان محلی که همان تافدان است
اسپنوغی : اسفناجی
چنگُلَی : غذایی است که در تهیه آن از نان تیری خورد شده ، شکر ، روغن و بعضی وقت ها پنیر استفاده میشد و معمولا خوراکی بود برای کودکان
حلوای بانَجمی : حلوایی است قهوه ای رنگ و آبکی که بعضی ها آنرا با مغز گردو و بادام تضیین میکنند.
کفّه : ظرفی است جزو صنایع دستی که با برگ نخل بافته میشد و برای نگهداری نان تیری از آن استفاده می گردید.
بنگون یتیمکی : بادمجان یه تیمچه ای
گلو برده وو : قلیه ماهیی است بدون گوشت ماهی کنایه از اینکه گربه گوشت آن را برده است
بُقله سوز تپکی : غذایی که از باقلای سبز تهیه می شود
قُبِرمه : نوعی آبگوشت محلی که در عروسی ها به عنوان یکی از وعده های غذایی مصرف می شود .
توله : نوعی گیاه با برگ های پهن که در منطق گرم سیری می روید و معمولا چند نوع غذا با آن تهیه می شود . که در فارسی به آن پنیرک گفته می شود.
کَلو:دیوانه
عُم خَلو:عمو خلیفه
گراتِهین : آدم بهانه گیر و لجباز
کودی گَرمَی : لقمه نان گرم شده با حرارت آتش که معمولا به همراه چای شیرین در صبحانه مصرف می شد .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
بخش سوّم
اشعار به زبان فارسی
 
 
فرجام نیک
بر   دوام   زندگانی     دل   نبند                                  بر  بقای     عمر   فانی  دل  نبند
روزگار  شادی  و غم  رفتنی است                                  تار  وُ پود   کلّ   عالم  رفتنی است
هرچه  داری می گذاری پشت سر                                  گر فقیری ،   گر   توانگر  ای بشر!
قبل از  اینها زورمندان   رفته اند                                   کلّ  درویشان و    شاهان رفته اند
داشتند  آنان که هم قدرت و زور                                   سینه   سائیدند  بر    پهنای  گور
کاخ  و ایوان  و  طلا  بر  باد رفت                                   زرق  و برق   سکّه ها بر   باد رفت
آنکه بر  تخت جواهر  می نشست                                    استخوان  پوسیده و  درهم شکست
خوش به حال آنکه با فرجام نیک                                    یادگاری  ماند  از او یک  نام نیک
بر تو  باشد  دم به دم  ای هوشیار                                   دست  یاری  از  فقیران   بر ندار
قبلِ  هر انجام   کار   اندیشه  کن                                 خصلت   مشکل گشایی   پیشه کن
 
 
 
 
خیر و خیرات و عبادت نزد ماست                                  کعبه و   راه   سعادت   نزد  ماست
نغمه ی  شور و   محبت   ساز کن                                 در     به روی      ناامیدان     باز کن
دستمان بر درگهت بهر نیاز                                         ای شفابخش ای حکیم چاره ساز
با کرامت سوی دلها سیر کن                                       بندگان را عاقبت بر خیر کن
 
خرداد ماه 94
 
 
گنج نهانی
بر شب تار بشــر پرتـــو فشـــانی ای معلــّم      منبــــع دانایی و گنــج نهــانی ای معلّــم
نیست هرگز در زمانه پیشه ای همسنگ شغلت       مهربانی ، سخت کوشی ، پرتوانی ای معلّم
بر فراز چرخ گردون و گذشت روزگاران           عرصه ی ملک و خرد را پاسبانی ای معلّم
در زمستان جهان جهل و کفر و تیرگی ها             آسمانی منجــی نســل جوانــی ای معلّم
همچو تاج افتخــاری بر سر ابنــای انسان          هادی و روشنــگر روح و رواانی ای معلّم
هر چه خواهم با قلم شاید کنم توصیف حسنت      برتر از محدوده ی وصف و بیانی ای معلّم
هر چه دارد از تو دارد شیرعلی در زندگانی         تا که در اعمـاق جانش جاودانی ای معلّم
 
 
2 / 3 / 1393
 
 
نرگس بهبهان
نرگس   ای سالار   گلها!    اعتبار  بهبهانی              هدیه ای   از باغ  رضوان  بر  دیار     بهبهانی
چون نسیم کوی یاری ای معطّرساز مجلس               تا   در  آغوش   زمستان   نوبهار    بهبهانی
قاصد  نوروز و  عیدی   در دو ماه  آذر و دی             مژده بخش   فصل  رویش در   جوار  بهبهانی
می خراشد تیغ هر گل دست یاران گاهِ چیدن             ای عجب! نرگس! گل بی تیغ و  خار بهبهانی
ابر  رحمت بر  کویر  تشنه  و سوزان خاکی              بارش   مهری   و  لطف    کردگار   بهبهانی
برگرفتی  چون  که نام  از مادر منجی عالم               بر فراز    چرخ   گردون    افتخار   بهبهانی
تا  به اوج آسمانها  می برد  با عطر  و   بویش              خاطر   گردشگران   را   این  نگار  بهبهانی
تا بپیچد در فضا هر لحظه این عطر بهشتی               عقل و دین از کف دهد دلداده  یار بهبهانی
هرکجا در دست یارانی و یا در صدر مجلس               تحفه ای   از  این دیاری ،   یادگار  بهبهانی
این  غزل دارد نشانی از شمیم عطر نرگس                هدیه ای   از   شاعر   دل بیقرار   بهبهانی
 
 
مشکل­گشایی
اگر  از   بهر  هم  غمخوار  باشیم                                        به وقت  شادی و  غم یار باشیم
اگر با هم گذاریم دست در دست                                        دل و افکارمان با هم به پیوست
اگر     دیو     جهالت    را برانیم                                        سرود    مهربانی    را   بخوانیم
ببندیم   دل بر  این  رسم  الهی                                        شود    آئینمان    مشکل  گشایی
همای   شوق  می  آید   به  پرواز                                        گره   از کار   محتاجان  شود باز
نصیحت  از بزرگان گر شود گوش                                       کنیم   حرص  و  عداوتها فراموش
اگر  باشیم در سختی هماهنگ                                         تمامی یکدل و یکسان و یک رنگ
شب  تاریک  غم  ها  روز   گردد                                         محبّت   بر   بدی   پیروز   گردد
 
 
آغازی دیگر
فصل گل و سال نو از راه رسید                                           پنجره ای باز شد از باغ امید
ببین که فردوس برین عیان شده                                      زمین مرده را نگر جوان شده
فصل تماشا شده و گذار و گشت                                       فرشِ چمن کشیده بر دامن دشت
زلال آب چشمه ها چو آینه                                           روان شده به کوه و دشت و دامنه
ببین همانند جهان که شد بهار                                        بعد زمستان شده فصل لاله زار
بیا تو کینه ها زدل برون بکن                                         بنای دشمنی تو سرنگون بکن
به سان دشت لاله های صف به صف                                هدیه بکن به دیگران شوق و شعف
بخند و با خنده رخت تازه بکن                                       ز مهر خود جهان پر آوازه بکن
مهمتر از هرچه مقام و ثروت است                                 دوای درد قلبمان محبت است
 
مرداد ماه 94
 
 
تصنیف دیار علم و مهد هنر
شهر بزرگان ، مهد دلیران ، بهبهان            مایه فخری در همه دوران ، بهبهان
در دل تاریخ جاویدی سربلند          خاک تو باشد بیشه شیران ، بهبهان
**********
هر یک ز شهیدان تو شد نام آور تاریخ     رخشنده چنان اختری در بستر تاریخ
پایداری مقاومت ، درسی بود از مکتبشان        شعر دفاع از خاک وطن،بر گوش آید از لبشان
اکنون فرزندان تو مائیم،همنوا و یکصدائیم     بهر دفاع از خاک وطن،چو سنگ خارائیم
تا خون در رگ ما جاری،رهرو در ره بیداری جان بر کف و دشمن شکنیم،هماره آگاهیم
**********
بهبهان تا بوده ای دارالعلماای          دیار علم و مهد هنر،شهرالشعراای
در آسمان امید ایران بسان خورشیدی       که در فراز و نشیب دوران همیشه تابیدی
تا که به دشت و صحرایت رودخانه مارون جاری    در دل خاک زرخیزت صد گوهر پنهان داری
اکنون فرزندان تو مائیم،همنوا و یکصدائیم     بهر دفاع از خاک وطن،چو سنگ خارائیم
تا خون در رگ ما جاری،رهرو در ره بیداری جان بر کف و دشمن شکنیم،هماره آگاهیم
 
اسفند ماه 1391
 
 
 
خدنگ طغیان
الگوی نابکاران تا حاکم زمان شد     ابر سیاه تزویر در آسمان عیان شد
بر چهره ی فتوّت بنشست گرد غربت     تا نوبهار عزّت یکباره چون خزان شد
جان ها خموش و خسته، لب ها ز بیم بسته     صبح سپید چون شام بر حال مرمان شد
نامردمان بی درد رفتند پای بوسی     تکریم از مذلّت فرمان حاکمان شد
تا وضع روزگاران خون خدا چنین دید      یک باره قد علم کرد سوی ستم روان شد
گفتا بسان یک شیر باید گسست زنجیر      آمد زمان موعود وقت نثار جان شد
از زرق و برق دنیا باید که شست جان را       تا در ره عدالت آن گه فدا توان شد
در گیرودار بحران گفت آن دلیر میدان        هرگز روا نباشد تسلیم روبهان شد
از مال و جان و فرزند ناباورانه دل کند    تا در مسیر تاریخ مانا و جاودان شد
چون در فضا بپیچید «هیهات منّ الذلّه»      فریاد «هل مِن ناصر» تا اوج آسمان شد
در دفتر شهامت امضا نمود غیرت      در سلک جان نثاری اینگونه قهرمان شد
بهر وصال دلدار کرد هر چه داشت ایثار     در طیّ روزگاران الگوی عاشقان شد
چون عاقبت ظفر یافت خون بر سلاح شمشیر    این سنتی الهی تا آخرالزّمان شد
نام حسین و راهش تا مهر می درخشد      همچون خدنگ طغیان بر جان ظالمان شد
18/5/1396
*****
زمان رونمایی
یک بار دگر زمین، هوایی شده است     احوال دلم چه نینوایی شده است
از صفحه ی دل که غرقه در خون شده اشک       انگار زمان رونمایی شده است
18/5/1396
 
 
 
بخش چهارم
ایستگاه طنز
 
 
طنز گفت و لُفت زِه و میرِه
گفتَم اَ زِنَی وَعضِت چِطُوری ؟          گُ غم پُرِ دِلمو گُوری گُوری
گفتَم پِ چِتِن ؟ شُگرِ خدا کُ           گُ سِـر مِکُنَـم اَ  تَهـلِ خُوری
گفتَم یِ حقوق ، یِ خرجِ خونه         چِت می دِگه مِی اَ میرِه دُوری ؟
گُ مَرگِ خُت و حقوق و مالِت        صَد رَحمِت اَ حالِ بیوه سُوری
گفتَم زِنکو ! شَــرم اَ خــدا کُ          مِی وُبیدِیَم دُز  و سِگــُوری ؟
گُ دلــم پــُری اَ روزِگـــارَم            زِندِهیــم وُبیدِه  زَهــرِ مُــوری
اَ صُب تا پِسیــن هِــی بِپِسَم مِ            تا شُو بِخورَ هَمِی تُ فُـوری ؟
گفتَم پِ تو شیت کِرده به غِیرا         سی خَردِه و خُوسیده ، بیعُوری ؟
زِندِهین دِگه ، تَنگ و خِشِی هِه        سَختی و بـدی و خُـو بِیــُوری
گُ وِر مِزِه اِی مَرگِ تِ شَکلِت        مِـی قاطِـــریَ اَ سی سِوُوری
 
 
چِت کِـردِه پِ مِی اَ سی عَیالِت          یا گِرُفتِه تِن مِی سِگِ هُوری ؟
مُِی کُمِت پُری یا مَس وُبیــدَه ؟          یا سی کُتِکام تِنِت مُخُوری ؟
ریت هِه اَ تِ ریم سِر بُکُنَ  راس ؟       با خِسیسیات و گَندِ کُوری ؟
کو هَف طِبقَت ؟ آپارتِمانِت ؟           کو دِویس و شیش ، بِنزِ سِوُوری ؟
صَـد وَعــده و قُولِت دا اَ بـامُ             وَختی اَمِدَه سی خواسِّگُوری
تا خی تِ رِگَم و جو تِ لارَم            یادَم نِمیشو اَ حرفِ پُــوری :
تَعریفِت تِ دا اَ هُـم بِهیگــَم             گُفتِت که یِکِن تِ خونه دُوری
با مَعرِفتــی ، اَ هَــر کُلیکِــی              صد حرفه و صد هنر مِبُوری
یا مشغــول تعــریفِ دِدا تَ              یا سیش مکُنَ هِی بی قِرُوری
قوما تُ تِ تَنگ و خَش همیشَه        گاهی نمی یِن دی اَ دییُـوری
 
 
 
اِدِّعـــاشـــو اَمــّا پــُرِ دِنیـــان            بُرگاشو مُنی پَرزِکِ خُوری
دِمِ مسافرت ای بال او بالِن               روز و شُو مُنی کُمتِرِ دُوری
مِی مِ رَهتِیَم تور اروپا               یا تِه دَهسِمِن کیفِ  دِلُوری
تا عبرت وُبو سّ هَر چی میرَن           کــاری مِکُنَم سِ یادگُوری
خوبِن دِمِ خُــم بُمبــی بِبَــندَم            نابودِت کُنَــم مِ اِنتِحُوری ؟ !
یا که دیمِ یَ لودِرِ گُندِی               زندهیت کُنم مِه زیر و وُری
کِربیت هُنِسَم تِ خونه مونِت              اَ شَــرِّ غِمِت وُبــَم فــِرُوری
گفتَم که زِنَی بِسِن ؛ حَیا کُ             یَ ایچه مِکُ تِ آه و زُوری
طُقَّـت بِکُنَ ، خــــدا کریمِن            آسِمــونِ دِل هر رو نه اُوری
اَفتُـــو میـزِه یَ روزی اَ دِلمو             شـانـومِــه خِشِن آخِرِ کُوری
گُ  : « نَعلِتِ شِیطونِ دِمِت بو            غِیرا خُت و یَ زِبونِ چُوری »
 
 
 
گُ  : « وِر مِزِه اَی مِ راس وُبیدَم           میت بِرشِنَم اَ تَرکِه یِ نُوری
تا خی بــزِه دِر چار پِسِ پیشِت             مِــی تُلُمبه یِ باغِ خِیُوری »
رَه  وِرِی گِرُ  دَهسِ کِلَندِی             شانسِ بِدِ ما اَ چو کُنُوری
کُفتِی  پِسِ گَردِنَم اَ  ضربت             تا پِرغ وُبیدَم اَ  کَلّه  فُوری
گُ یِ اوّلیش بی ، نِشِ جونِت             بعدیش دِگه سیل اَ سیت مِبُوری
تِرسِسَم ، اَ اونجَه راس وُبیــدَم             رَهتَم بُنِ تو ، وُلِی پُغُوری ...
شَسّــَم گِرِهیــــدَم اَ دِلِ تَنــگ             مـِی بارونِ رَگبــارِ بُهُوری
گفتَم که خدا ! یا تو بُکُش مِ              یا تِ مُشکلاتَم بُکُ یُوری
« شیرعلی » کاکا جونِ بُرارِت               وا شِعرِی بُکُ سی مُندِگُوری
15 / 4 / 1393
بیوه سُوری : در حالت بی شوهری به سر بردن برای زن
تَهلِ خُوری : زندگی همراه با غم و غصّه و مشقّت
میرِه دُوری : شوهرداری
هُم بِهیگ : هم عروس
کُلیک : انگشت
دِدات : مادرت
بُرگا : ابروها
پَرزِکِ خُوری : دیواری که با خار دور باغ می کشند
دِیوری : روبرو شدن ، آشکار شدن
زِبونِ چُوری : چرب زبانی
میت بِرشِنَم : کبابت می کنم
تَرکِه یِ نُوری : چوب نازک درخت انار
پُغُوری : بخاری
 
 
طنز زنگ موبایل
تا سیت بِگَم یَ مِتِلی           سرود و شعر و غزلی
اَ او که نومِی اَجَلی
تِه  سِر بِزِه وُ هِی بِنال        هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
*********
هَم اَ تِه تو و تِه سِرا          هَم اَ تِه خُو و زیر جا
ری مِنِسَم اَ هَر کجا
وَختی که شَسِّیَم تِه هال        هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
دِرینگ دِرینگ تِه مَجلِسا          تِه جومُ اُفتـــادِه بلا
برَس اَ دادِ ما خدا
بَتِّرِ هر جنگ و جدال         هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
هر رو اَ  ای بلا دچار        صُب که مِ  میشَم سِرِ کار
تا ظُهر می یَم مِ  سی نِهار
گوشی دِمِ گوشِ عَیال       هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
حسن یکی ، علی یکی         تِه جیب کاوِلی یکی
تِه کوتِّ مَندِلی یکی
یکیش اَ تِه کیف کمال     هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
*********
 
 
 
هر شُو و هر رو همِ یِنِن        تِه برف و بارو همِ یِنِن
تِه دِلِ خیابو همِ یِنِن
اَ هر طرف و همه بال      هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
*******
گوش بِگِری ای درد دل       میگو یکی قبلی کُ وِل
کِه دِر می هِی مُدِل مُدِل
وُبیدِ یَم  مِ  پایمال         هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
هَمِی جا آهنگِن و زَنگ      صِدای مُنی تیر و تفنگ
آخ که وُبیدَم مِ دِوَنگ
تِه بِین فیلم و سریال                هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
تِه دُورِیِ گِرونِیـــا              تِه جَعمِ فاتِه خونِیـــــا
یا که تِه صَحف نونیا
اَ کَس نِمیدِه او مجال       هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
********
تَش بِگِری ای گوشیا          سِه جسم و جون آدما
وُبیدِه منــبع  بــلا
چشمه ی دل کنی زلال     هووِی اَ سی زَنگِ موبایل
20 / 12 / 1392
هووِی  : ای واویلا ، فریاد
بال : طرف ، سمت و سو
 
 
طنز آدم کُمین با گویش لُری
وقتی اِیرم منِ حونه تا غذا نی                 ایوبُم مثل کَلو زی عصبانی
بی چماق مو ایشکنُم همی اثاثَه                 پِشک اِیدوم برنجَله و سطل ماسَه
اِیزنم خُرد ایکنم هر چی که شیشه               تا که عبرت بِگرِن وِ سی همیشه
تیکه تیکه ایکُنوم فرش زمینه             ری فلاکس و استکان و نالبکینه
اِیکنوم لنگ و لغط و بونه بونه                بی چکش خرد ایکنوم تلویزیونه
اِیچنو سیلُم نِکُ، ایجور نَبینُم             راسشه سیتون بگم مهلی کُمینم
چه خشه دور و ورم چی خردَنی بو                میوه جات و او هویج و بستنی بو
ساندویچی دربیام، برَم کبوبی             بِخَرُم تا ایترُم غذی حسوبی
دلُم ایخه داشته بوُم رفیق و دوسی              تا که دعوتُم کُنه وَمِن عروسی
بخرُم بی دردسر غذی آماده                                      هله هوله پر کنُم ای کُم گُشادَه
 
 
بعدشم یواشکی تا زیر میزُم               یه دو تاشه بی خبر مِن کیف بریزُم
عمر آدم چه کِمه صُب تا غروبه             مِنِ رسم روزگار دو چیش نخوبه
جوونی زودگذره تو پیر ایوبی             گسنته چی ایخری زی سیر ایوبی
کُشکی آدم شکمش می کُم گا بو              ده نفر سی وَرِ دَسیش سر پا بو
دم ریت نهاده بو هر چی که ایخی               رون مرغ ، گوشت شکال،کباب سیخی
بشینی از دم ظهر پِی سفره ی چاس               تا دِلی شو دم خردن نوبی راس
بخری غذای با مَخَلّفاته                   پر کنی از بُن کُم تا قُرقُراتَه
اونو که نشَسه این یا سر پا این               همتون شامل ای دعا، ثنا این
آرزومه هردَمون بخور بخور بو             دلتون خَش ، کُمتون همیشه پر بو
خرداد ماه 1394
کمین : شکمو
کُم : شکم
دِلی شو : نیمه شب
پشک : پاشیدن – ریختن
قُرقُرات : خرخره – گلو
 
 
طنز روزگار مغشوش با گویش بهبهانی
محض خاطر خُدِی خطا پوش           ایی دردودلِی ما بِگِری گوش
بعد مدّتی بی اِطّلویی                 رَهتم خُنِ عاله شَو پَرَندوش
مُدّتین که خُوی عُمر اَ شما دا          محلین که دلم سیش میزه هِی جوش
گفتم که بِشَم وُلِی بَچونی              احمد و پری و صادق و فرنوش
رَهتم اَ ته بُزّا و خریدم              موز و پسته و شربت بهنوش
وَختی که رَسِسَم ته سِراشو              دیتَّم که ته هر تویی یکی توش
هر کی دَمِ کار و بارِ خوی بی          انگُر که نبی ته کَلِّشو هوش
او شَسِّه سِخوی موبایل اَ دَسِی           لَم داده هَمِی تِکیش اَ کُرّووش
گو سیم اَمِده سه تا پیامَی                      اَ طِرفِ زری ، مریم و گلنوش
از بس زِدِمِن کِرِم ته ری خُم            پُر تا پُرِ صورتم وُبی جوش
 
 
احمد خو چَپِس زیر ملافه               مِی مرده ی بی جون کفن پوش
گو تا نصف شو رَهتم ته اُو رو         یه مرتبه خَردِمِن هَواموش
اَ پری نگو چه خشک و پوفیوز          مِی دُمبِ سگی بی نوک ابروش
گو تا نصف شو رَهتم ته واتس آپ           فرقیش سِه مه نی مجاز و ممنوش
صادق ، پُس گُندِووش یواشَی             هُل خَه ته حموم گو بگِرَم دوش
فرنوش کنار کامپیوتر                لخت و لیش و بدلباس و تنپوش
خوسی کف توو سِرِی ته لپ تاپ          بُنگِی زِه پری تبلِتَکو کوش
دُووِس که بشو پری سِه تبلت            رِختی سر دس و پام چِهی جوش
آساره پِرِس اَ ورگِ چشمام          خواسم که وُبم اَ درد بی هوش
گفتم که خدا یه بخت ما بی           نعلت اَ ای روزگار مغشوش
 
 
مَردکِیِ گو وَخت سریالن                وِر وِر نکنی، ساکت و خاموش
ایکُو بُنِ فیلمَکو کجا بی؟                 ها اونجو که پُس رَه خُنِ عوموش
جزغاله وُبی غذا اَ سِرِ گاز                راس اُبی اَ تِه حال و تووا ، بوش
هیشکِسی نگو تِه سِگ کُجانَه             یا تِه فکرِ عامَی بو وُ هولووش
تُکنیدَم پِسَم و راس اُبیدم                 گفتم که وفا وُبی فراموش
خیر و برکت اَ بین ما رَه                 نیسی دمِ دارِ گَنِما، خوش
دُنیِی که اَ توش نبو محبت             مِی حصارِ بی چفت و دِر و پوش
وُمبوتّی مُنی جنگل وحشی           توش غُل مُخُرِن پلنگ و خرگوش
اَز بس گِرِییدَم اَ ای بابت                  چشمم دِگه کور وُبی وُ رَه سوش
گفتم به خدا نه طرزِشِندی             آخِر مُخوریم ته زندگی ، چوش
شیرعلی! نَرَه یَه اییچَه تِه بَهرِی           اَی کلو وُبیدَه ، دِگه شُل توش؟!
بهمن ماه 1393
بُزا : بازار
بَچونی : بچه هایش
کُروش : آرنج
هواموش : نوعی سرماخوردگی
هولوش : دایی اش
 
 
تصنیف طنز سبد کالا
شو وُ رو زنبیل اَ دَس ، هی بدو که زی وَرَس       تعاونی مغازه دار ، اَ خوشی وُبیده مَس
ناخوش و بد حالتم ، سبد کالا             شو وُ رو دنبالتم سبد کالا
**************
خونه انتظارِمِن ، یَه دومان یه کارِمِن           کوچه وُ خیابونا ، جِی گلُ بهارِمِن
چِگَه پیدات بُکُنَم ، سبد کالا               ته کُمُد جات بُکُنم ، سبد کالا
**************
تا غمَم چاره وُبو ، حلِّ ای کاره وُبو                هی مِگَردم مه اگر ، دمپوییم پاره وُبو
تا تِه زنبیلِت کنم ، سبد کالا             یا که وا پیلِت کنم ، سبد کالا
**************
ته یَه دس کارت حقوق ، ته یَه دَهس کارت ملی     اَی یه کیشُو لا وُبو ، به خدا کارم وِلی
ای برنج و روغنات دکترو درمونِمِن              پنیرا و تخم مرغ ویتامین جونِمِن
هر دَمون بَندیرِتَم ، ته جوونی پیرِتم            سِرِ صف صب تا پسین خَسِّه وُ درگیرِتَم
**************
هُی هُووی و هُی کُمَی ، اَ سی مُشتا و کُتَی          دس و پام خُرد وُبیده ، لشت وُبیدم کِم کِمَی
نه اَ زور و نه دعا ، سبد کالا                 نِیمِدَه ته دَسِ ما ، سبد کالا
 
دی ماه 1393
 
 
طنز یه بو ، دو هوا با گویش بهبهانی
شنیدم از گذشتگان حکایتی        ریشه ضرب المثل و روایتی
عهد قدیم به پشت بام موقع خواب      که خفته بودند همه توی رخت خواب
پیره زنی لمیده در بستر خود     خیره چو بر عروسش و دختر خود
چون که بدید او همگی به خواب خوش    کرده چو از حسادتش ، روی ترش
تابع شیطان شده او به خُلق و خو      رفت بسوی دختر و گفت به او
****************
ادامه شعر با گویش بهبهانی
می نَمبینی که چطو سردی هوا      سیچه په مِی خوسیدِهی ، اَ  یَی جدا
دا کِرِ میرِت ته بخوس ، مژدی بلول تا نوُبی از سوز سرما خشک و کول
پتو بگر اَ ری دوتات ، که گرم وُبو        تا بَلکی لار هر دوتاتُ نرم وُبو
****************
(تا نشود کسی از این راز خبر        برفت از آنجا به شتاب سمت پسر)
ادامه شعر با گویش بهبهانی
 
 
هوی هوی مه خُم اَ گرما مِپَسَم      سیل زَنَی خوی چپنیده کِرِ پُسَم
پتوشُ اندَخته اَ ریشُ سِر تا پا     نمیخو دم لار بِچِم ، گُمبی هوا
از سر صب خوی دم کار و زحمتِن        شو که میتِی بخوسه هم نه راعتِن
سیل زِنَی ، چَپِسه جُفتی خِرَکی       مُنی زمسون که اَ سرما مِدَکی
****************
(غافل از این قصه که کل جریان       عروسشان شنید و گفت این سخنان)
دُولو خِرِفت کُمبُلَی مرگِ ته ریت     درد بی درمونی اَ غیب بیتّی اَ سیت
مرگ اَداهات که به غیرا کلکِن     اوشو خو خوبن که دوتای جفت یَکِن
هم سی یِنِن (مثال یه بو،دو هوا)      کوربونِ فعل بنده و کار خدا
دی ماه 1393
میرت : شوهرت
خشک و کول : بیماری استخوان درد
لار : بدن
هوی هوی : فریاد زدن
مِپَسم : پخته میشوم
پُسم : پسرم
گُمبی : مقدار کمی
مُنی : مانند اینکه
مِدکی : می لرزد
کُمبُلی : آدم کوتاه قد و چاق
یه بو ، دو هوا : همان ضرب المثل فارسی یک بام و دو هواست
 
 
طنز وای به حال مِنِه زار
چه بِگُم خدا وَ دَسِ روزگار،وِ دو صد داد و هوار           که وُبیدُم مُو وَ ای بلا دچار،وای به حال مِنِه زار
دِلِ مُو خینِه وَ دَسِ زندِهی،نوکری و بَندِهی                 بُکُنُم کُجا وَ دَسِ زن فرار،وای به حال مِنِه زار
او که شد باعث بدبختی مُو،زحمت و سختیه مُو         تا دِرآورده وَ روزِ مُو دمار،وای به حال مِنِه زار
اَی یه چی خاسِه که نَسِّیدِمه سیش،تا بِنُم مُو دَمِ ریش        تا یه ماه نیسی دیَه شوم و نهار،وای به حال مِنِه زار
جَهل و جوشِش حونَمَه کِردِه خراب،وَ دوصد رنج و عذاب        گَپَلِش بدترَ اَ هر عغرب و مار،وای به حال مِنِه زار
یا که ایگُوی بُکُ یخچالَ تو پُر،سی خُمُ دختر و کُر          پرتغال و زردک و سیب و انار،وای به حال مِنِه زار
یه دَفِی ایگُو که مُو همسَرِتُم،یا پَه مِی کَمتَرَتُم            یا بکن به نام مُو مِلک و حصار،وای به حال مِنِه زار
دَمُ ساعت گَپِ حَلقَی و نگین،از سر صُب تا پِسین         عذر و بوونَش خارج از حدو شمار،وای به حال مِنِه زار
همه جا رِختَیِه اسباب و اساس،تا بُشورِه وُ لباس           منّتش بر سرِ کولُم وُبی بار،وای به حال مِنِه زار
شیرعلی بگو تو دردِ دِلِمَه،سی هَمه مُشکِلِمَه            بس که پُک زِیدُم وَقِیلیون وسگار،وای به حال مِنِه زار
 
23 آذرماه 1394
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
برای پشت جلد کتاب
شا دسمال دل
ته لِی شادسمال دلم ، خوراک غصه و غَمِن         سوز دل و خین جگر ، تلیت وُبیده در هَمِن
بیو که ریمیز بلای ، خَرده تَنِی درخت دل         سی او که غرق وُبی ته اُ ، فرصت واگَشته کِمِن
میشکَنه یَه باد کِمی ، شاخه گل ته بُخچه ها ریشهء دارِ صَحرِیی ، همیشه سفت و محکِمِن
زشتی دارا اَ بدا ، پرتوِ مالِی نه دیا          فقیر اگر بدی بُکو ، رُسوِیِ خار عالِمِن
اَ زیرِ بار غصه ها ، ته جسم خُت رها بُکُو        که دیو افسردگیا ، اجل سی جون آدِمِن
 
ریمیز : موریانه
شادسمال : دستمالی که کشاورزان و چوپانان غذای خود را در آن میپیچاندند
لِی : لا به لای